Apa yang Berlaku di Honda?
Menurut laporan Toyo Keizai Online, Honda mengalami kerugian besar dan seorang bekas eksekutif kanan telah mengesyorkan supaya Presiden Sanbu meletakkan jawatan. Malah, dikatakan reformasi tadbir urus sedang berjalan di belakang tabir, dan seorang eksekutif berusia 40-an muncul sebagai calon presiden seterusnya.
Anda mungkin fikir berita ini hanya berkaitan dengan syarikat besar dan tidak relevan dengan PKS. Namun, selepas membaca artikel ini, saya sangat merasakan bahawa “PKS lah yang paling perlu belajar daripada kes ini.”
Sebabnya, struktur yang berlaku di Honda pada asasnya sama dengan kegagalan tadbir urus dalam PKS. Tiada mekanisme untuk mencabar keputusan CEO. Masalah ditangguhkan kerana menghormati sumbangan lama. Akibatnya, ia dibiarkan sehingga terlambat.
Kali ini, saya akan menggunakan kes Honda sebagai titik permulaan untuk menerangkan tindakan konkrit yang boleh diambil oleh pemilik PKS untuk menilai semula tadbir urus syarikat mereka.
Intipati Kegagalan Tadbir Urus: Ketiadaan Mekanisme Bantahan
Perkara yang perlu diberi perhatian dalam kes Honda ialah desakan supaya presiden meletak jawatan datang daripada bekas eksekutif kanan, iaitu “orang luar syarikat.” Seharusnya, lembaga pengarah dalaman atau juruaudit yang menganalisis punca prestasi buruk dan mendesak pihak pengurusan untuk membuat penambahbaikan.
Tetapi, mereka tidak dapat berbuat demikian. Mengapa?
Presiden Sanbu bukan daripada keluarga pengasas Honda, tetapi beliau adalah seorang pemimpin karismatik yang telah memacu Honda selama bertahun-tahun. Di hadapan karismanya, amat sukar bagi orang dalaman untuk bersuara dan mengatakan “keputusan pengurusan presiden adalah salah.”
Ini sama sekali berlaku dalam PKS. Pengasas atau CEO yang telah lama memegang jawatan cenderung menjadi “tokoh mutlak” dalam syarikat. Akibatnya, masalah berikut timbul:
- Gaya pengurusan ‘one-man show’ CEO semakin menjadi-jadi
- Pekerja tidak berani menyuarakan pendapat
- Risiko tidak dapat dikenal pasti, masalah menjadi semakin serius
- Pembangunan pengganti terbantut
Hakikat bahawa mekanisme bantahan dalaman tidak berfungsi walaupun di syarikat sebesar Honda adalah satu amaran kepada pemilik PKS bahawa “anda juga berpotensi berada dalam situasi yang sama.”
Tiada Mekanisme untuk Menyemak “Keputusan CEO”
Dalam kebanyakan PKS, lembaga pengarah hanyalah formaliti. Ahli lembaga terdiri daripada saudara mara CEO atau pekerja lama yang tidak akan menolak cadangan CEO. Juruaudit juga sekadar nama, tidak menjalankan fungsi audit yang sebenar.
Ramai pemilik perniagaan berfikir, “Syarikat saya kecil, tak perlukan mekanisme macam tu.” Namun, inilah bahayanya. Semakin kecil skala syarikat, semakin besar ancaman satu kesilapan keputusan terhadap kelangsungan syarikat.
Tiga Langkah Yang Perlu Diamalkan Oleh PKS Sekarang
Jadi, apakah yang boleh dipelajari oleh pemilik PKS daripada kes Honda, dan bagaimana mereka harus bertindak? Berdasarkan pengalaman saya membantu lebih 38 klien, saya perkenalkan tiga langkah yang boleh diamalkan dengan segera.
Masukkan “Mata” Dari Luar
Langkah paling berkesan ialah melantik pengarah bebas atau penasihat luar. Orang luar bebas daripada kepentingan dalaman dan sikap ‘cari selamat’. Dari perspektif objektif, mereka boleh “memberi amaran” terhadap keputusan CEO.
Saya sering mendengar suara, “Kami tak perlukan pengarah bebas.” Namun, tujuan memasukkan mata luar bukan sekadar untuk memantau pengurusan. Ia adalah untuk mewujudkan peluang bagi CEO sendiri untuk bertanya, “Adakah keputusan saya betul?”
Secara khusus, pertimbangkan individu berikut:
- Pemilik perniagaan dalam industri yang sama (tanpa konflik kepentingan)
- Profesional (peguam, akauntan awam bertauliah, perunding cukai)
- Bekas eksekutif institusi kewangan
- Individu yang berpengalaman sebagai pengarah dalam syarikat korporat
Pada mulanya, kontrak penasihat beberapa kali setahun sudah memadai. Yang penting ialah mewujudkan persekitaran di mana seseorang boleh berkata “tidak” kepada pendapat CEO.
Sebarkan “Minit Mesyuarat” Pengurusan
Langkah kedua ialah menyebarkan minit mesyuarat pengurusan kepada kakitangan pengurusan atasan dan ke atas. Minit mesyuarat hendaklah merekodkan dengan jelas siapa yang mencadangkan apa, perbincangan yang berlaku, dan siapa yang membuat keputusan muktamad.
Mekanisme ini memberi kesan berikut:
- Proses membuat keputusan menjadi telus
- Kesahihan keputusan boleh dinilai semula di kemudian hari
- Pekerja dapat mengenali “siapa yang memutuskan apa”
- Tanggungjawab menjadi jelas
Bagi CEO yang “tiada masa untuk mencatat minit,” gunakan alat transkripsi AI. Kini, alat berketepatan tinggi boleh didapati dengan harga ribuan ringgit. Jangan jadikan minit mesyuarat sebagai formaliti semata-mata, tetapi gunakannya sebagai alat untuk meningkatkan kualiti keputusan pengurusan.
Tetapkan “Syarat Peletakan Jawatan CEO” Terlebih Dahulu
Langkah ketiga adalah yang paling penting dan paling sukar. Iaitu, CEO sendiri perlu menetapkan terlebih dahulu “syarat di mana beliau harus meletak jawatan.”
Dalam kes Honda, kerugian besar menjadi pencetus kepada desakan peletakan jawatan presiden. Namun, dalam kebanyakan PKS, walaupun kerugian berterusan, pilihan “CEO meletak jawatan” tidak pernah dibincangkan.
Oleh itu, saya cadangkan agar peraturan berikut ditetapkan lebih awal:
- Jika kerugian berlaku selama dua tahun berturut-turut, CEO perlu mempertimbangkan peletakan jawatan
- Jika nisbah ekuiti jatuh di bawah XX%, lembaga pengarah perlu membincangkan penggantian CEO
- Jika jualan perniagaan utama menurun tahun ke tahun selama tiga tahun berturut-turut, CEO perlu mencalonkan bakal pengganti
Peraturan ini akan lebih berkesan jika dimasukkan ke dalam perlembagaan syarikat atau ditetapkan dalam perjanjian pemegang saham. Mungkin terasa seperti “mencekik leher sendiri,” tetapi peraturan inilah yang menjadi “pertahanan terakhir untuk melindungi syarikat.”
Hanya CEO Sendiri Yang Boleh Menghentikan “One-Man Show” CEO
Kes Honda mengajar kita bahawa walaupun CEO yang paling cemerlang pun boleh membahayakan syarikat jika membuat keputusan secara sehala. Dan ia juga menekankan realiti pahit bahawa hanya CEO sendiri yang boleh menghentikan ‘one-man show’ itu.
Memasukkan mata luar, menjadikan proses membuat keputusan telus, dan menetapkan syarat peletakan jawatan lebih awal. Pada pandangan pertama, langkah-langkah ini mungkin kelihatan seperti “mengehadkan kuasa CEO.” Namun, tujuan sebenar bukanlah untuk mengehadkan kuasa CEO, tetapi untuk memastikan pertumbuhan syarikat yang mampan.
Pemilik PKS perlu menyedari bahaya menjadi “tokoh mutlak” dan mewujudkan mekanisme brek untuk diri sendiri. Ini akhirnya akan mengukuhkan syarikat dan melindungi CEO itu sendiri.
Dalam syarikat anda, adakah sesiapa yang boleh berkata “tidak” kepada keputusan CEO? Nilai semula tadbir urus syarikat anda sekarang.
コメント